Yatırımcı Tazmin Merkezi Yönetmeliği Değişti: İade Başvuruları e-Devlet’e Taşınıyor, Özel Fon Alacaklarında Hak Kaybı Riski
- 7 gün önce
- 4 dakikada okunur
M. Özkan Özdoğan
Partner
Ezgi Saba Varol
Nazlı Ceyda Cem
Stajyer Avukat
Sermaye Piyasası Kurulu’nun (“SPK”) Yatırımcı Tazmin Merkezi (“YTM”) Yönetmeliği’nde (“Yönetmelik”) yaptığı değişiklikler, 16 Temmuz 2026 tarihli ve 33311 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandı ve aynı tarihte yürürlüğe girdi. Değişiklikler, zamanaşımına uğrayan varlıklarını geri almak isteyen hak sahiplerini olduğu kadar, bildirim ve devir yükümlülüğü altındaki yatırım kuruluşlarını da doğrudan ilgilendiriyor.
Öne Çıkanlar
Özel Fon Alacakları: Özel Fon kapsamındaki aracı kurumlardaki yatırımcılara ait olup 31/12/2014 tarihinden önce aciz belgesine bağlanmamış veya iflas masasına yazdırılmamış alacak ve emanetler, artık hak sahiplerine iade edilmek üzere saklanmayacak; doğrudan YTM’ye gelir kaydedilecek.
İade Başvuruları: YTM’nin merkez adresine posta veya kurye ile yapılan fiziki başvurunun yerini e-Devlet üzerinden elektronik başvuru alıyor; Yönetmelik’te sayılan zorunlu belge listesi de yürürlükten kaldırıldı.
Bildirim Takvimi: Yatırım kuruluşlarının aylık olarak gönderdiği zamanaşımı listeleri yıllığa dönüyor: bir önceki yıla ilişkin tek liste, en geç Şubat ayı sonuna kadar. Varlıkların YTM’ye devri ise aylık olarak devam ediyor.
Haciz ve Tedbir Talepleri: YTM’ye iletilip İstanbul Takas ve Saklama Bankası A.Ş.'ye (“Takasbank”) bildirilen talepler, artık doğrudan Takasbank tarafından yerine getirilecek.
Haciz ve Tedbir Talepleri Artık Doğrudan Takasbank’ta
Eskiden, YTM’ye emaneten devrolunan alacak ve emanetler üzerindeki haciz, tedbir ve benzeri adli ve idari talepler YTM’ye iletiliyor, YTM de bunları Takasbank’a bildirerek yerine getiriyordu. Yeni m. 19/3 uyarınca bu taleplerin tamamı, varlıklar kaydileştirilmiş olsun ya da olmasın, doğrudan Takasbank tarafından yerine getirilecek. Takasbank yaptığı işlemleri YTM’ye aylık olarak bildirecek ve m. 27/4 kapsamındaki raporuna dahil edecek; bildirimin içeriği ve formatı YTM tarafından belirlenecek.
Değişiklik, pratikte önem taşıyan bir ayrımı da netleştiriyor: YTM’nin kendi malvarlığına tanınan haczedilmezlik ve rehnedilmezlik koruması m. 19/2’de aynen duruyor; buna karşılık emaneten devrolunan varlıklar bu korumadan yararlanmıyor.
Zamanaşımı Bildirimi Yılda Bir: Son Tarih Şubat Sonu
Eskiden yatırım kuruluşları, zamanaşımına uğrayan alacak ve emanetlere ilişkin listeyi zamanaşımının gerçekleştiği ayı takip eden ayın sonuna kadar, aynı takvim yılının önceki aylarını da kapsayacak şekilde göndermek zorundaydı. Değişik m. 26/2 uyarınca artık, bir önceki yılda zamanaşımına uğrayan varlıklara ilişkin hak sahiplerini ve haklarını gösteren tek bir liste, en geç Şubat ayı sonuna kadar YTM ve Takasbank’a gönderilecek.
Devir yükümlülüğü ise değişmedi: zamanaşımına uğrayan varlıklar, m. 26/1 uyarınca en geç zamanaşımına uğradıkları ayın sonuna kadar Takasbank ve Merkezi Kayıt Kuruluşu (“MKK”) nezdindeki YTM hesaplarına aktarılmaya devam edecek; yıllığa dönen yalnızca liste bildirimi. Öte yandan m. 26/2 için bir geçiş hükmü öngörülmediğinden, 2026 yılı içinde zamanaşımına uğrayan varlıkların hangi takvimle bildirileceği uygulamada netleşmeyi bekliyor.
İade Başvuruları e-Devlet’e Taşınıyor, Belge Listesi Kalkıyor
Zamanaşımına uğrayan varlıkların iadesi için eskiden YTM’nin merkez adresine iadeli taahhütlü posta ya da kurye ile imza karşılığı fiziki başvuru yapılması gerekiyordu. Artık esas olan, e-Devlet üzerinden elektronik başvuru. Elektronik başvurulara ilişkin uygulama rehberi YTM’nin internet sitesinde; elektronik ortamda yapılamayan başvurulara ilişkin esaslar ise SPK tarafından belirlenerek SPK Bülteni’nde ve YTM’nin sitesinde yayımlanacak. Her ikisi de işbu bilgi notunun tarihi itibarıyla henüz yayımlanmadı.
Başvuruya eklenmesi zorunlu belgeleri gerçek ve tüzel kişiler için ayrı ayrı sayan m. 28/3 ile YTM’ye ek bilgi ve belge isteme yetkisi tanıyan m. 28/4 de yürürlükten kaldırıldı. Başvuruda aranacak belgeler bundan böyle Yönetmelik’te değil, YTM’nin uygulama rehberi ve SPK’nın belirleyeceği esaslarla şekillenecek.
Geçiş dönemi, Yönetmelik’e eklenen geçici m. 10 ile düzenlendi: SPK’nın usul ve esasları yürürlüğe girinceye kadar yapılan başvurular ile o tarihte devam eden ve postaya verilip henüz YTM’ye ulaşmamış başvurular, m. 28/2’nin eski hâline tabi olacak. Bu hüküm yalnızca başvurunun şeklini koruyor, kaldırılan belge listesini geri getirmiyor; dolayısıyla geçiş döneminde fiziki başvuru sürecek, ancak istenecek belgeler uygulamada YTM’nin talebine göre belirlenecek.
Faaliyeti Durdurulan Kuruluşlarda Zamanaşımı Artık Daha Erken Başlıyor
Faaliyetleri sürekli olarak durdurulmuş ve hesapları başka bir kuruluşa devredilmemiş yatırım kuruluşlarında, müşteri alacak ve emanetlerine ilişkin son işlem tarihi Takasbank veya MKK kayıtlarında bulunamıyorsa, zamanaşımı süresi eskiden faaliyetlerin durdurulduğu tarihten işlemeye başlıyordu. Geçici m. 6/2’deki değişiklikle artık faaliyet durdurma, tedrici tasfiye, tasfiye ve iflas kararlarından en eski tarihli olanı esas alınacak. Bu, birçok dosyada zamanaşımının başlangıcını öne çekecek ve varlıkların YTM’ye devir zamanlamasını doğrudan etkileyecek.
2014 Öncesi Özel Fon Alacaklarında Hak Kaybı Riski
Geçici m. 6’ya eklenen yedinci fıkra, Özel Fon kapsamındaki aracı kurumlardaki yatırımcılara ait olup 31/12/2014 tarihinden önce aciz belgesine bağlanmamış veya iflas masasına yazdırılmamış alacak ve emanetler için özel bir kural getiriyor. Bu varlıkların zamanaşımı süresi 22/04/2021 tarihinden önce dolmuş sayılacak; sonuç olarak hak sahiplerine iade edilmek üzere emaneten devredilmeyecek, 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’nun değişiklik öncesi hükümleri uyarınca YTM’ye gelir kaydedilecek. Bu varlıklara gecikme zammı ise uygulanmayacak. Hak kaybına yol açabilecek nitelikteki bu düzenleme, Özel Fon kapsamındaki aracı kurumlar nezdinde 2014 öncesine dayanan takip edilmemiş alacağı bulunan yatırımcılar bakımından ivedi bir gözden geçirmeyi gerektiriyor.
Ne Yapmalı?
Özel Fon kapsamındaki aracı kurumlar nezdinde 2014 öncesine dayanan takip edilmemiş alacağı bulunan yatırımcıların, hak kaybı riski nedeniyle dosyalarını ivedilikle gözden geçirmesinde yarar var.
Devam eden veya hazırlık aşamasındaki iade başvurularında, geçici m. 10 uyarınca hangi usulün uygulanacağının başvuru öncesinde teyit edilmesi önem taşıyor.
Yatırım kuruluşlarının zamanaşımı bildirim ve devir süreçlerini yeni takvime göre gözden geçirmesi; 2026 yılına ilişkin bildirimler bakımından YTM ve Takasbank duyurularını yakından izlemesi gerekiyor.
E-Devlet başvurularına ilişkin uygulama rehberi ile SPK esasları henüz yayımlanmadı. Konuya ilişkin gelişmeleri ve ikincil duyuruları yakından takip etmeye devam edeceğiz.
