Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği'nde Yapılan Değişiklikler
- 6 gün önce
- 3 dakikada okunur
Selin Çetin Kumkumoğlu
Danışman
Yaren Alparslan
Buse Sığın
Stajyer Avukat
Ticaret Bakanlığı tarafından hazırlanan Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik, 1 Temmuz 2026 tarihli ve 33297 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır. Değişiklikler 1 Ağustos 2026 tarihinde yürürlüğe girecek olup özellikle dijital reklamcılık, yapay zekâ teknolojilerinin kullanımı, hedefli reklamcılık, sosyal medya etkileyicileri aracılığıyla gerçekleştirilen reklam faaliyetleri, tüketici değerlendirmeleri ve çevresel beyanlar bakımından önemli yenilikler getirmektedir.
Yapay Zekâ Kullanılarak Hazırlanan Reklamlar
Yönetmeliğe eklenen yeni hüküm ile reklamlarda yapay zekâ kullanımına ilişkin ilk kez açık düzenleme yapılmıştır. Buna göre, tüketicilerin ekonomik davranışını önemli ölçüde etkileyecek şekilde yapay zekâ veya başka bir yazılımın kullanılması ya da yapay zekâ teknolojileri kullanılarak insandan ayırt edilemeyecek dijital karakterlere reklamlarda yer verilmesi halinde bu hususun açık, anlaşılır ve ayırt edilebilir şekilde tüketiciye bildirilmesi zorunlu hale getirilmiştir.
Ayrıca gerçek bir kişinin yapay zekâ teknolojileri kullanılarak oluşturulan dijital kopyasının, gerçeğe aykırı şekilde bir mal veya hizmeti bizzat deneyimlediği, kullandığı veya tavsiye ettiği izlenimi oluşturan reklamların yapılması yasaklanmıştır. Söz konusu düzenleme, özellikle yapay zekâ ile oluşturulan dijital karakterler ve "deepfake" teknolojilerinin hukuka aykırı şekilde reklam faaliyetlerinde kullanımına yönelik önemli bir sınırlama getirmektedir.
Hedefli Reklamcılık
Değişiklik ile ilk kez hedefli reklamcılık tanımlanmıştır. Buna göre satıcı ve sağlayıcılar ile aracı hizmet sağlayıcılar tarafından tüketicilerin çevrimiçi davranışları, geçmiş tercihleri, konum bilgileri, demografik verileri veya benzeri kişisel verileri analiz edilerek belirli kişi veya gruplara özel reklam sunulması hedefli reklamcılık olarak kabul edilmektedir. Bu tür reklam faaliyetlerinin yürütülebilmesi için reklamın hangi kriterler esas alınarak tüketiciye gösterildiği ile bu kriterlerin nasıl değiştirilebileceğine ilişkin bilgilerin doğrudan ve kolay erişilebilir şekilde tüketicilere sunulması gerekmektedir.
Ayrıca tüketicinin çocuk olduğunun bilindiği veya makul olarak bilinmesinin beklendiği durumlarda, kişisel verilere dayalı profilleme yöntemleri kullanılarak hedefli reklam yapılması açıkça yasaklanmıştır.
Sosyal Medya Etkileyicisi (Influencer) Aracılığıyla Yapılan Reklamlar
Reklam verene ait mal veya hizmete yönlendirme yapılması, reklam verenden maddi kazanç sağlanması, ücretsiz veya indirimli ürün ya da hizmet temin edilmesi, reklam veren tarafından düzenlenen etkinliklere menfaat karşılığında katılım sağlanması veya reklam amacıyla düzenlenen çekiliş ve kampanyalara ilişkin içerik paylaşılması gibi durumlarda söz konusu paylaşımın reklam niteliğinde olduğunun açıkça belirtilmesi gerektiği düzenlenmiştir.
Sosyal medya etkileyicileri tarafından yapılan reklamlarda "Reklam" veya "Tanıtım" ifadelerinden birine yer verilmesi zorunlu hale getirilmiştir. Reklam açıklamalarının tüketicinin ilk bakışta görebileceği şekilde, ekranın kaydırılmasını gerektirmeden görünür olması, diğer etiketlerden önce yer alması ve birden fazla paylaşım söz konusu ise her paylaşımda tekrarlanması zorunlu tutulmuştur. Yalnızca sesli içeriklerde ise reklam açıklamasının yayının başında yapılması gerekmektedir.
İndirimli Satış Reklamları
İndirimli satış reklamlarına ilişkin değişen hükümlere göre indirim öncesi fiyatın belirlenmesinde esas alınan süre otuz günden on güne indirilmiştir. Ayrıca farklı satış kanallarında uygulanan fiyatların birbirine esas alınamayacağı açıkça düzenlenmiş, kolay erişilebilir sadakat programları kapsamındaki indirimler ile belirli şartların yerine getirilmesine bağlı koşullu satış kampanyalarının da indirimli satış reklamlarına ilişkin hükümlere tabi olacağı hüküm altına alınmıştır.
Tüketici Değerlendirmeleri
Yönetmelikte tüketici değerlendirmelerine ilişkin değiştirilen hükümlere göre yalnızca satın alma süreci doğrulanabilen tüketicilerin değerlendirmeleri yayımlanabilecek, satın alma doğrulaması yapılamayan mecralardan alınan değerlendirmeler ise yayımlanamayacak ve reklamlarda kullanılamayacaktır. Ayrıca değerlendirmelerin farklı başlıklar altında sunulması halinde tüm değerlendirmelerin aynı alanda açık ve kolay erişilebilir şekilde gösterilmesi gerekecektir. Yönetmelik ayrıca gerçek dışı değerlendirmelerin oluşturulması amacıyla hizmet satın alınmasını veya bu yönde anlaşma yapılmasını da yasaklamaktadır.
Çevresel Beyanlar
Yönetmeliğe ilk kez çevresel beyan tanımı eklenmiş ve çevresel iddialar içeren reklamlara ilişkin düzenlemeler getirilmiştir. "Çevre dostu", "doğa dostu" ve benzeri genel nitelikteki ifadelerin herhangi bir açıklama yapılmaksızın kullanılması yasaklanmıştır.
Ayrıca çevresel beyan içeren reklamlarda kullanılan sertifika ve onayların yetkili kurum ve kuruluşlar, üniversitelerin ilgili bölümleri veya akredite ya da bağımsız araştırma, test ve değerlendirme kuruluşlarından alınan belgelerle ispatlanması zorunlu hale getirilmiştir. Bunun yanında çevresel beyanların, ürünün veya hizmetin yaşam döngüsünün hangi aşamasına ilişkin olduğunun açıkça belirtilmesi gerekmektedir.
Akademik Unvanlar ve Ödüller
Yönetmelik ile reklamlarda kullanılan akademik unvanların yanıltıcı veya aldatıcı şekilde kullanılmasının önüne geçilmesi amaçlanmıştır. Ayrıca önceden ilan edilen objektif kriterlere dayanmayan ve bir menfaat karşılığında verilen ödüllere reklamlarda yer verilmesi yasaklanmıştır.
Sonuç
Yönetmelik’te yapılan değişiklikler, reklam hukukunun dijitalleşen pazarlama yöntemlerine uyum sağlayacak şekilde güncellendiğini ve özellikle yapay zekâ teknolojilerinin kullanımı, hedefli reklamcılık, kişisel verilere dayalı profilleme faaliyetleri ve sosyal medya aracılığıyla yürütülen reklam faaliyetleri bakımından reklam verenlere önemli yeni yükümlülükler getirdiğini göstermektedir. Bunun yanında tüketici değerlendirmeleri, çevresel beyanlar ve indirimli satış reklamlarına ilişkin düzenlemeler ile reklam faaliyetlerinde şeffaflığın artırılması ve tüketicilerin yanıltıcı uygulamalara karşı etkin şekilde korunması amaçlanmaktadır.
Değişikliklerin 1 Ağustos 2026 tarihinde yürürlüğe girecek olması nedeniyle, reklam verenlerin, e-ticaret platformlarının, dijital hizmet sağlayıcılarının ve reklam ajanslarının mevcut reklam ve pazarlama faaliyetlerini gözden geçirerek özellikle yapay zekâ destekli reklamlar, hedefli reklamcılık uygulamaları, sosyal medya etkileyicilerinin iş birlikleri ve tüketici değerlendirme mekanizmalarını yeni düzenlemelere uyumlu hale getirmeleri önem taşımaktadır.
